Anal Fistül ve Anal Fissür: Belirtiler, Tanı ve Tedavi Yöntemleri
Prof. Dr. Mehmet KARABULUT | Genel Cerrahi Uzmanı
Anüs ve rektum bölgesinde oluşan rahatsızlıklar, yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilir. En sık karşılaşılan iki problem anal fistül ve anal fissürdür. Bu yazıda, her iki rahatsızlık hakkında ayrıntılı bilgiler sunarak, doğru tanı ve tedavi yöntemlerini açıklayacağız.
Anal Fissür (Makat Çatlağı) Nedir?
Anal fissür, anüsün iç astarını oluşturan dokunun yırtılmasıyla meydana gelir. Bu durum, çoğunlukla dışkılama sırasında şiddetli ağrıya ve kanamaya neden olur. Sert veya büyük dışkıların geçişi bu yırtılmaya sebep olabilir ve kronik kabızlık, ishal ya da anüsün aşırı zorlanması anal fissürün başlıca nedenlerindendir.
Belirtiler
- Dışkılama sırasında ve sonrasında şiddetli ağrı
- Anüs çevresinde kaşıntı
- Dışkılama sırasında parlak kırmızı kan görülmesi
- Anüs çevresinde küçük bir çatlak veya yara izi
Anal fissür vakaları akut (kısa süreli) veya kronik (uzun süreli) olabilir. Akut fissürler genellikle birkaç hafta içinde iyileşir, ancak tedavi edilmediğinde kronik hale gelebilir ve bu durum cerrahi müdahale gerektirebilir.
Tedavi Yöntemleri
- Konservatif Tedavi:
- Diyet Değişiklikleri: Lif oranı yüksek gıdalar tüketmek ve bol su içmek, dışkının yumuşamasına yardımcı olabilir.
- İlaç Tedavisi: Ağrı kesici merhemler, anüs çevresindeki kasların gevşemesine yardımcı olan kremler ve lokal anestezikler belirtileri hafifletebilir.
- Oturma Banyosu: Ilık su dolu bir leğende günde birkaç kez oturmak, ağrıyı ve iltihabı hafifletir.
- İleri Tedavi Yöntemleri:
- Botoks Enjeksiyonu: Anal sfinkter kasına botulinum toksini enjekte edilerek kasın geçici olarak gevşetilmesi sağlanır. Bu, yırtığın iyileşmesine olanak tanır.
- Cerrahi Müdahale: Kronik fissürlerde, kasın bir kısmını kesmek için lateral internal sfinkterotomi adı verilen bir cerrahi prosedür gerekebilir. Bu işlem, kasın gevşemesine ve fissürün iyileşmesine yardımcı olur.
Anal Fistül Nedir?
Anal fistül, anüsün içi ile çevresindeki deri arasında anormal bir tünel oluşmasıyla meydana gelir. Bu tünel, genellikle bir apsenin (irin birikimi) sonucu olarak gelişir. Fistüller, anüs ve rektum bölgesinde tekrar eden enfeksiyonlara ve akıntılara neden olabilir.
Nedenler
- Anal Apse: Anal bölgede biriken iltihap, fistül gelişimine yol açabilir.
- Crohn Hastalığı: Bağırsaklardaki inflamatuar süreçler, fistül oluşum riskini artırabilir.
- Tüberküloz veya HIV: Bağışıklık sistemi sorunları olan hastalarda fistül oluşma riski yüksektir.
- Radyoterapi: Pelvik bölgeye uygulanan radyoterapi, fistül riskini artırabilir.
Belirtiler
- Anüs çevresinde sürekli veya ara ara gelen irinli akıntı
- Anüs çevresinde şişlik ve hassasiyet
- Dışkılama sırasında ağrı
- Ateş veya genel halsizlik (apsenin varlığına işaret edebilir)
Tanı
Anal fistül tanısı, genellikle fizik muayene ile konur. Ancak bazı durumlarda doktorunuz daha ayrıntılı bir inceleme için şu yöntemleri kullanabilir:
- Fizik Muayene: Anüs çevresindeki anormal bir açıklık veya akıntı muayene ile tespit edilir.
- Rektosigmoidoskopi: Anüs ve rektumun içini incelemek için esnek bir tüp kullanılır.
- MR Fistülografi veya Ultrason: Fistülün derinliğini ve seyrini anlamak için görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.
Tedavi Yöntemleri
Anal fistül, kendiliğinden iyileşmeyen bir durumdur ve genellikle cerrahi müdahale gerektirir. Tedavi seçenekleri şunlardır:
- Fistülotomi: Fistülün iç tüneli boyunca açılması ve temizlenmesi işlemidir. Bu yöntem, fistülün büyüklüğüne ve derinliğine bağlı olarak genellikle ilk tercih edilen yöntemdir.
- Seton Yöntemi: Fistülün iç ve dış açıklıklarına yerleştirilen bir ip, iltihabın zamanla dışarı akmasını sağlar. Seton yöntemi, fistülün daha kontrollü bir şekilde iyileşmesini sağlar.
- İlerlemiş Flep Onarımı: Fistülün kapatılması için vücudun başka bir bölgesinden alınan doku ile kapama işlemi yapılır.
- LIFT Yöntemi (Ligasure ile Fistül Tedavisi): Kas hasarını önlemek için fistülün kas katmanlarından ayrılması ve kapatılması işlemidir.
- Fibrin Yapıştırıcı veya Tıkaçlar: Bazı hastalarda, fistül boşluğu biyolojik yapıştırıcılar veya tıkaçlarla doldurulabilir.
Fistül ve Fissür Önlenebilir mi?
Her iki durum da tamamen önlenebilir olmayabilir, ancak bazı yaşam tarzı değişiklikleri ile risk azaltılabilir:
- Lifli Beslenme: Kabızlığı önlemek için lif oranı yüksek bir diyet uygulayın.
- Bol Su İçmek: Dışkının yumuşak kalmasını sağlar.
- Hijyen: Anüs bölgesinin temiz tutulması, enfeksiyon riskini azaltabilir.
- Kronik Hastalıkların Yönetimi: Crohn hastalığı gibi inflamatuar bağırsak hastalıklarının kontrolü, fistül gelişimini önleyebilir.
Sonuç ve Profesyonel Yardımın Önemi
Anal fissür ve anal fistül, yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilecek durumlardır. Zamanında müdahale edilmezse, her iki durum da kronik hale gelebilir ve daha karmaşık tedavi yöntemleri gerektirebilir. Bu nedenle, belirtiler ortaya çıktığında bir genel cerrah ile görüşmek çok önemlidir. Prof. Dr. Mehmet KARABULUT, genel cerrahi alanındaki uzun yıllara dayanan tecrübesiyle sizlere güvenilir ve etkili tedavi çözümleri sunmaktadır.